Çin, son yıllarda enerji üretiminde dünyanın geri kalanından ayrışan bir politika izliyor. Bir yandan güneş ve rüzgar enerjisine devasa yatırımlar yapan ülke, diğer yandan enerji arzını güvence altına almak için nükleer enerji kapasitesini de ciddi şekilde büyütüyor. Özellikle veri merkezleri, elektrikli araçlar ve sanayideki büyüme nedeniyle elektrik talebinin giderek arttığı Çin’de, kesintisiz elektrik üretimi sağlayabilen nükleer enerji olmazsa olmaz bir seçenek olarak görülüyor. Pekin yönetimi, 2026-2030 dönemini kapsayan 15. Beş Yıllık Plan kapsamında bu yaklaşımını bir kez daha ortaya koymuş durumda. Çin, 2030 yılına kadar kurulu nükleer enerji kapasitesini yaklaşık 110 GW seviyesine çıkarmayı hedefliyor. Bu hedef, ülkenin yalnızca nükleer enerjiye yönelik devasa bir genişleme programı yürüttüğünü değil, aynı zamanda kömürden uzaklaşırken artan enerji ihtiyacını karşılamak için çok farklı kaynakları aynı anda büyüttüğünü gösteriyor.
Çin, Sekiz Yeni Nükleer Reaktör İçin Onay Verdi
Çin Devlet Konseyi; Zhejiang, Guangdong, Liaoning ve Shandong eyaletlerinde gerçekleştirilecek dört nükleer enerji projesi kapsamında toplam sekiz yeni reaktörün inşasına onay verdi. Projelerin toplam yatırım tutarının 170 milyar yuanı, yani yaklaşık 25,2 milyar doları aşması bekleniyor. Onaylanan üniteler arasında Çin’in geliştirdiği üçüncü nesil Hualong One reaktörlerinden altı adet bulunurken, diğer iki ünitenin daha yüksek kapasiteli Guohe One (CAP1400) tasarımını kullanacağı belirtiliyor.
Bu onaylar özellikle önemli çünkü 2026-2030 dönemini kapsayan yeni beş yıllık planın uygulanmaya başlamasının ardından gelen ilk büyük nükleer genişleme adımlarından biri. Çin, 2022 yılından bu yana nükleer reaktör onaylarını belirgin şekilde hızlandırmış durumda. Ülke 2024 yılında 11, 2025 yılında ise 10 yeni nükleer ünite için onay vermişti. Böylece Çin, yalnızca mevcut santralleri işletmekle kalmayıp aynı anda dünyanın başka hiçbir ülkesinde görülmeyen ölçekte yeni reaktörler inşa ediyor.
Çin, ABD’yi Geride Bırakarak Dünyanın En Büyük Nükleer Enerji Üreticisi Olacak
Çin’in mevcut kapasitesi de bu hedefin neden gerçekçi olduğunu gösteriyor. Bugün itibarıyla ülkede yaklaşık 60 nükleer reaktör işletiliyor ki bunların toplam kurulu gücü yaklaşık 68,5 GW seviyesine ulaşmış durumda. Bunun yanında 58 nükleer ünite daha inşa hâlinde ve bu santrallerin toplam kapasitesi yaklaşık 69,5 GW. Yani Çin’in hâlihazırda inşa ettiği reaktörlerin toplam kapasitesi bile mevcut işletme kapasitesine denk seviyeye ulaşmış durumda.
Bu nedenle 2030 yılına kadar 110 GW hedefi her ne kadar son derece iddialı görünse de Çin’in mevcut inşaat ve onay hızına bakıldığında ulaşılması mümkün bir hedef olarak değerlendiriliyor. Hedefin gerçekleşmesi durumunda Çin, nükleer enerji kapasitesi bakımından ABD’yi geride bırakarak dünyanın en büyük nükleer enerji üreticisi hâline gelecek.
Çin’in Elektrik İhtiyacı Rekor Kırıyor
Çin’in ulusal elektrik şebekesindeki yük, Temmuz 2026’nın başından bu yana üç kez yeni rekor kırdı ve 1,553 milyar kilowatt seviyesine ulaştı. Ulusal Enerji İdaresi’nin verilerine göre 2026’nın ilk yarısında elektrikli araç şarjı ile veri merkezlerinin enerji tüketimi, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 40’tan fazla arttı. Bu durum Çin açısından önemli bir sorun ortaya çıkarıyor. Güneş ve rüzgar enerjisi çok hızlı şekilde büyüyor olsa da bu kaynakların üretimi hava koşullarına bağlı. Nükleer santraller ise yüksek kapasite faktörleriyle günün 24 saati elektrik üretebildikleri için özellikle büyük ve sürekli enerji tüketen sanayi tesisleri ile veri merkezlerinin bulunduğu bir enerji sisteminde farklı bir rol üstleniyor. Dolayısıyla Pekin’in enerji stratejisi yalnızca “kömürün yerine nükleer enerji koymak” şeklinde ilerlemiyor. Çin aynı anda güneş, rüzgar, hidroelektrik, nükleer enerji ve enerji depolama kapasitesini büyüterek giderek daha büyük ve karmaşık bir elektrik sistemi kurmaya çalışıyor. Çin’in enerji politikasındaki değişim, ülkenin elektrik üretimindeki kömür payında da kendisini göstermeye başladı. 2026’nın ilk yarısında kömürün toplam elektrik üretimindeki payı ilk kez yüzde 50’nin altına indi ve yüzde 49,7 olarak kaydedildi. Aynı dönemde yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 41,2’ye yükseldi. Bu rakamlar Çin’in elektrik üretiminde çok hızlı bir dönüşüm yaşadığını açıkça ortaya koyuyor.
Çin’in Nükleer Enerji Yol Haritası 2030’un Çok Ötesine Uzanıyor
Çin’in nükleer enerji planını dikkat çekici hâle getiren bir diğer nokta ise 110 GW hedefinin aslında nihai hedef olmaması. Çin Nükleer Enerji Derneği’nin daha önce ortaya koyduğu uzun vadeli öngörülere göre ülkenin nükleer kurulu kapasitesi 2040 yılına kadar yaklaşık 200 GW seviyesine, 2050 yılına kadar ise 335 GW seviyesine ulaşabilir.
Çin’in yeni planında nükleer enerji konusunda ağırlıklı olarak üçüncü nesil basınçlı su reaktörü teknolojilerine bel bağlanacağı belirtiliyor. Bunun yanında küçük modüler reaktörler ve dördüncü nesil nükleer reaktörler gibi daha ileri teknolojiler üzerinde de çalışmaların hızlandırılması planlanıyor.
